7 września 2025 r. odbył się pogrzeb wójta gminy Bielsk na Podlasiu Walentego Koryckiego, który zmarł dwa dni wcześniej, 5 września 2025 roku. W nabożeństwach żałobnych w cerkwi Zaśnięcia Bogarodzicy w Bielsku Podlaskim oraz w pogrzebie na cmentarzu w rodzinnych Proniewiczach wzięli również udział przedstawiciele środowiska ukraińskiego Podlasia – członkowie władz Związku Ukraińców Podlasia i Podlaskiego Instytutu Naukowego.

Śp. Walenty Korycki zmarł w wieku 62 lat. Pochodził we wsi Proniewicze koło Bielska Podlaskiego, gdzie mieszkał i prowadził gospodarstwo rolne. W młodości był zaangażowany w działalność Bractwa Młodzieży Prawosławnej w Lublinie. Przez większość swojego życia działał w samorządzie terytorialnym na Podlasiu oraz w instytucjach rolniczych regionu, pełniąc różne funkcje: był wicemarszałkiem Województwa Podlaskiego, radnym wojewódzkim i powiatowym, sekretarzem gminy Boćki. W ostatnich wyborach samorządowych wiosną 2024 r. został wybrany wójtem Gminy Bielsk Podlaski. Wspierał działania Podlaskiego Instytutu Naukowego i inne inicjatywy środowiska ukraińskiego Podlasia. Był oddany Kościołowi prawosławnemu oraz tradycji i językowi przodków.

Вѣчная память!

Na łamach czasopisma naukowego „Ukraińska Polonistyka” (nr 23) ukazał się artykuł Hałyny Hrymaszewycz „Realizacja podlaskich cech dialektalnych w dyskursie prozatorskim (na podstawie materiałów Antologii ukraińskojęzycznej literatury Podlasia „Krajina svojoho slova”)”. Jest to zapewne pierwszy artykuł naukowy przygotowany na podstawie wydanej pod koniec 2023 r. przez Podlaski Instytut Naukowy, a opracowanej przez Jurija Hawryluka, antologii ukraińskojęzycznego piśmiennictwa Podlasia „Krajina swojoho słowa” (Bielsk Podlaski 2023).

Autorka artykułu Hałyna Hrymaszewicz jest kandydatką nauk filologicznych, docentką, kierownikiem Katedry Języka Ukraińskiego i Metodyki Jego Nauczania na Żytomierskim Uniwersytecie Państwowym im. Iwana Franki. Czasopismo, w którym opublikowano artykuł, wydaje Żytomierski Uniwersytet Państwowy im. Iwana Franki we współpracy z Wyższą Szkołą Gospodarki w Bydgoszczy.

Jako cel artykułu autorka wskazała analizę podlaskie cechy dialektalne, zaktualizowane w tekstach prozatorskich opublikowanych w antologii „Krajina swojoho słowa” w kontekście zachowania unikalności cech gwarowych oraz wpływu języka polskiego.

Artykuł jest dostępny w wersji elektronicznej pod linkiem:

https://eprints.zu.edu.ua/44699

Uroczyste wręczenie Podlaskiej Nagrody Naukowo-Literackiej za 2025 rok odbędzie się w niedzielę 5 października 2025 r. o godz. 16 w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Bielsku Podlaskim (ul. Kazimierzowska 14).

W programie uroczystości:
● Uroczyste ogłoszenie decyzji Kapituły o przyznaniu Nagrody za 2025 r.
● Wygłoszenie laudacji ku czci Laureatów Nagrody
● Wręczenie Nagród Laureatom
● Wystąpienia Laureatów
● Adresy gratulacyjne i wystąpienia oficjalnych gości
● Koncert zespołu folklorystycznego „Rodyna” z Dubiażyna

Zapraszamy!

Wydarzenie na Facebooku:
https://www.facebook.com/events/819693627182374

Laureatkami Podlaskiej Nagrody Naukowo-Literackiej za 2025 rok zostały:

Kategoria „Twórczość artystyczna”: Irena Wiszenko,

Kategoria „Działalność oświatowa”: Elżbieta Nielipińska.

Irena Wiszenko – założycielka i wieloletni kierownik Ukraińskiego Zespołu Pieśni i Tańca „Hiłoczka” w Czeremsze, nauczycielka języka ukraińskiego, animatorka ukraińskiego życia kulturalnego w regionie.

Elżbieta Nielipińska – nauczycielka, pedagog, wieloletnia dyrektor Przedszkola Nr 9 Leśna Polana w Bielsku Podlaskim, w którym od niemal 30 lat prowadzone jest nauczanie języka ukraińskiego jako języka mniejszości narodowej.

Więcej o laureatach Podlaskiej Nagrody Naukowo-Literackiej za rok 2025 można przeczytać na stronie PIN:

Celem Podlaskiej Nagrody Naukowo-Literackiej jest promocja języka i kultury ukraińskiej Podlasia poprzez uhonorowanie i nagrodzenie osób, które odgrywają ważną rolę w funkcjonowaniu, zachowywaniu, badaniu i rozwoju kultury i języka ukraińskiego Podlasia. Nagroda została ustanowiona w 2022 r. przez Podlaski Instytut Naukowy oraz Związek Ukraińców Podlasia. Została już przyznana trzykrotnie – w latach 2022-2024, łącznie nagrodzono nią 10 osób. W 2025 r. Podlaska Nagroda Naukowo-Literacka została przyznana po raz czwarty.

Organizator: Podlaski Instytut Naukowy, partner: Związek Ukraińców Podlasia.

Zadanie publiczne „Promocja języka i kultury ukraińskiej Podlasia” jest współfinansowane ze środków Województwa Podlaskiego.

Poniższy digest był planowany i przygotowywany od kilku dni. Ostatnie wydarzenia w Polsce i na świecie, ale też rozmowy z ludźmi wokół skłaniają do przytoczenia, a raczej przypomnienia, kilku dawnych i niedawnych, ale ważnych wypowiedzi, refleksji, podsumowań. Niektóre z nich są bardziej analityczne, inne pełne emocji. Jedne wyrażają bliższe, inne – dalsze nam poglądy. Ale wszystkie należy uznać za bardzo merytoryczne.

Stało się to jeszcze bardziej aktualne także w związku z ogromną akcją dezinformacyjną… Pamiętajmy: jesteśmy w trakcie ogromnej wojny hybrydowej! Warto udostępnić dalej w świat wiarygodne źródła w czasach tak szeroko zakrojonej i podstępnej dezinformacji w kontrze do szerzonych zakłamań.

Na początek komentarz do czwartkowej nocy polskiego dziennikarza-korespondenta żywo zaangażowanego w sprawę ukraińską Pawła Bobołowicza:

„[…] Co musi się wydarzyć, żeby wreszcie do nas dotarło co się dzieje? Czy po tej nocy dalej będziemy pozwalać moskiewskim trolom, prorosyjskim politykom, czy też frustratom na opowiadanie bajek o wciąganiu nas do wojny przez Ukrainę? Cholera, przez Ukrainę?! […]
Oczywiście ta noc to niestety przedsmak tego co nas czeka. Takich nocy Ukraińcy mają za sobą już 1294. Nie takich, oni mają za sobą 1294 dramatyczne noce.[…]”

Oraz jednego z najlepszych w Polsce korespondentów Piotra Andrusieczko:

„Nie mam sił pisać o tym, co się dzieje w Polsce, kiedy w jej pobliżu toczy się krwawa wojna.
Wojna, która powinna być głównym źródłem polskich niepokojów, bo rosyjskie zagrożenie dziś jest utrzymywane na odległość od Polski i innych państw europejskich ceną życia Ukraińców.
Ale to nie rosyjska agresja niepokoi część Polaków. Dla nich głównym zagrożeniem okazała się ofiara tej wojny, czyli Ukraińcy.
Trudno jest mi to zrozumieć, mieszkając tam gdzie wojna jest codziennym doświadczeniem.”

Celny analityczny komentarz sytuacji analityka ds. wschodnich Tomasza Piechala:

„𝗥𝗢𝗦𝗬𝗝𝗦𝗞𝗜𝗘 𝗧𝗘𝗦𝗧𝗢𝗪𝗔𝗡𝗜𝗘 𝗣𝗢𝗟𝗦𝗞𝗜 | W nocy od kilku do kilkunastu rosyjskich dronów wleciało na teren Polski. To bezprecedensowe naruszenie naszych granic i sygnał, że Rosja planuje podbić stawkę w hybrydowej wojnie z nami.
O tym, że Rosja wystrzeliła w naszą stronę drony wpierw poinformowały ukraińskie źródła, które śledząc ich trajektorię lotu widziały, że kierują się one w stronę polskich miast na południu kraju. Po polskiej stronie informacji na ten temat było, jak na lekarstwo – albo zachowano ciszę informacyjna, aby nie siać paniki, albo nie wiedziano, jak na takie wieści zareagować. Fakty są jednak jednoznaczne – x rosyjskich obiektów wleciało na nasz teren i zostało zestrzelonych przez nasze siły.
Co to oznacza w praktyce? Rosja systematycznie przesuwa suwak w wojnie hybrydowej w której od kilku lat z nią trwamy i wczoraj/dzisiaj zrobiła to ponownie. Tak, trzeba to wyraźnie podkreślić – 𝐌𝐘 𝐉𝐔𝐙 𝐉𝐄𝐒𝐓𝐄𝐒𝐌𝐘 𝐖 𝐒𝐓𝐀𝐍𝐈𝐄 𝐊𝐎𝐍𝐅𝐋𝐈𝐊𝐓𝐔 𝐙 𝐑𝐎𝐒𝐉𝐀. Na razie przybiera on formę „tylko” wojny hybrydowej, ale – jak pokazuje ostatnia noc – wchodzi on w nowa fazę. Co więcej, w tej wojnie juz zginęli ludzie! Rosji zależy na tym, abyśmy panikowali, aby pogłębiały się nasze wewnętrzne spory, aby generować u nas napięcia i osłabiać naszą jedność i morale. Stąd wywołanie razem z Białorusią kryzysu migracyjnego na naszej wschodniej granicy, stąd akty dywersji na terenie całej Polski (podpalenia, dewastację mienia, pomników), stąd rosyjskie działania dezinformacyjne ingerujące w nasze życie wewnętrzne, stąd podsycanie niechęci Polaków do Ukraińców. Od kilku dni do tego repertuaru doszło naruszanie granicy przez drony – wpierw pojedyncze, teraz już przez całą ich grupę. To wszystko część jednej planszy rosyjskich działań wymierzonych w Polskę.
Po co Rosjanie to robią? Główny cel to testowanie naszych reakcji – tak społecznych, jak i aparatu państwa. Badanie gruntu, sprawdzanie jak działa nasza obroną przeciwlotnicza. Jest to także wyzwanie rzucone NATO – w końcu jest to stąpanie (celowe) po coraz cieńszej granicy między prowokacja a atakiem na państwo członkowskie Sojuszu Północnoatlantyckiego. Dzisiaj poleciało kilka dronów, a co jak będzie ich kilkadziesiąt? Może to były – z dużym prawdopodobieństwem – jedynie wabiki pozbawione ładunków wybuchowych, więc teoretycznie mniej groźne. Ale co jak wśród nich znajdzie się jeden-dwa już w pełni uzbrojonych? I trafi w jakiś mały budynek gdzieś w Hrubieszowie? Rosja bardzo umiejętnie potrafi przesuwać taką granice, systematycznie, krok po kroku wchodząc coraz wyżej po drabinie eskalacyjnej, jednocześnie pozostając pod „progiem agresji”. Złe wiadomości dla nas – ma jeszcze wiele, wiele stopni przed sobą, etapów pośrednich przed wojna, które może „odpalić” i ewidentnie chce to robić. Celem jest bowiem badanie reakcji Polski i NATO, sprawdzenie gdzie jest ta granica artykułu piątego.
Czy będzie więcej takich zdarzeń w przyszłości? Tak, zdecydowanie, choć warto też pamiętać, że jesteśmy w przededniu ćwiczeń Zapad, które zawsze są czasem większej liczby prowokacji i manifestacji zagrożenia. Niemniej, drony stały się głównym orężem Rosji w sianiu terroru i widać, że chce też je wykorzystać przeciw NATO i przeciw Polsce. Jesteśmy na jej celowniku i będziemy obiektem jej prowokacji i ataków hybrydowych. Grunt to zachować spokój, nie panikować, dokładnie sprawdzać źródło informacji, które czytamy. Takich ataków będzie zapewne wiecej. I warto być na nie gotowym.”

Także podsumowanie faktów odnośnie tej nocy i ich interpretacja od specjalistów z Ośrodka Studiów Wschodnich https://youtu.be/TR1WHoM3Wvw?si=8tlT6IgwzcYCjcSz


👉 Relacje Pawła Bobołowicza z ostatnich dni, z dedykacją dla tych, którzy mówią, że przecież duża część Ukrainy nie jest objęta działaniami wojennymi
https://www.facebook.com/share/p/1BE8cZxMLJ
https://www.facebook.com/share/p/1B2rkdRoeR

Pokazujące szerszy kontekst relacje Piotra Andrusieczki z Ukrainy:
Świadectwa o tym, jak bardzo Ukraina oderwała się od wschodniego sąsiada https://www.facebook.com/share/v/1CdfoNF3BU/
https://www.facebook.com/share/p/1XitDeqdRw
O tym jak wyglądają rozejmy z rosyjskiej strony
https://www.facebook.com/share/p/1D6iLiJuGF

Wypowiedź świetnego politologa, mieszkającego w Polsce Tatara Krymskiego Nedima Useinova na temat zawarcia pokoju Ukraina-Rosja za wszelką cenę
https://www.facebook.com/share/p/14HqcSbRB6H


📖 Wypowiedź wybitnego polskiego politologa prof. Romana Kuźniara na temat ZNACZENIA WSPÓŁPRACY MIĘDZYNARODOWEJ we współczesnych stosunkach międzynarodowych w kontekście Polski w ostatnich 30 latach

I prof. R. Kuźniar krótko O MIĘDZYNARODOWYCH POWODACH AGRESJI ROSYJSKIEJ na Ukrainę

📖 ROSJA I JEJ POLITYKA W OCENIE SPECJALISTÓW
Idea Mocarstwa https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2019-12-31/mocarstwowy-mit-wojny-we-wspolczesnej-polityce-zagranicznej
Poglądy Putina https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2021-07-13/putin-ukraincy-to-rosjanie-ukraina-to-anty-rosja

HISTORIA PROBLEMÓW NA DONBASIE i tożsamości regionu dla wszystkich tych, którzy mówią, że Rosja broni swoich braci na Donbasie

👉 I wypowiedź byłego prezesa Fundacji Solidarności Międzynarodowej Rafała Dzięciołowskiego, który jako PRZEDSTAWICIEL PRAWEJ STRONY POLSKIEJ POLITYKI, wskazuje dlaczego niezależnie od poglądów, wojna w Ukrainie jest dla Polaków „naszą wojną”


👇 A na koniec – w związku z tym, że wydarzenia dzisiejszej nocy i ostatnich dni dowodzą tego, że to wojna nas wszystkich – krótki PORADNIK od bardziej doświadczonych ukraińskich sąsiadów zza wschodniej granicy…
https://www.facebook.com/share/p/1MrtJmmKHp

Olga Kuprianowicz

5 września 2025 r. w nocy w wieku 62 lat zmarł wójt Gminy Bielsk Podlaski Walenty Korycki. Pochodził i mieszkał we wsi Proniewicze koło Bielska Podlaskiego, gdzie prowadził gospodarstwo rolne. W młodości był zaangażowany w działalność Bractwa Młodzieży Prawosławnej. Przez większość swojego życia działał w samorządzie terytorialnym na Podlasiu, pełniąc różne funkcje: był wicemarszałkiem Województwa Podlaskiego, radnym wojewódzkim i powiatowym, sekretarzem gminy Boćki. W ostatnich wyborach samorządowych został wybrany wójtem Gminy Bielsk Podlaski. Wspierał działania Podlaskiego Instytutu Naukowego i inne inicjatywy środowiska ukraińskiego Podlasia. Był oddany Kościołowi prawosławnemu oraz tradycji i językowi przodków.

Podlaski Instytut Naukowy składa wyrazy współczucia rodzinie i bliskim

Вѣчная память!

Foto: Irena Łozowik

22 sierpnia 2025 r. w Podlaskim Instytucie Naukowym odbyło się przekazanie do Archiwum Podlaskiego materialnych świadectw działalności Ukraińskiego Zespołu Pieśni i Tańca „Hiłoczka” z Czeremchy. Cenne materiały zostały przekazane przez kierownik zespołu Irenę Wiszenko. Wśród tych materiałów są: dyplomy i podziękowania, jakie zespół „Hiłoczka” otrzymał w trakcie swojej działalności.

Ukraiński Zespół Pieśni i Tańca „Hiłoczka” w Czeremsze działa od 1996 r. Jego członkami są dzieci i młodzież z Czeremchy, ucząca się języka ukraińskiego w miejscowych szkołach. Od początku zespół „Hiłoczka” działa pod opieką Związku Ukraińców Podlasia, a obecnie również przy Gminnym Ośrodku Kultury w Czeremsze. Przez prawie trzydzieści lat istnienia zespołu jego kierownikiem była I. Wiszenko.

Archiwum Podlaskie działa w strukturze Podlaskiego Instytutu Naukowego od 2020 roku. Jego istnienie finansowane jest z dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Już za tydzień, 9 września 2025 r. (wtorek), o godz. 17 w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Bielsku Podlaskim (ul. Kazimierzowska 14) odbędzie się prezentacja książki Tomasza Błaszczaka, Iryny Matiash, Doroty Michaluk Iwan Kraskowski (1880-1955): w służbie Białorusi i Ukrainy (Białystok 2022) O polityku i dyplomacie rodem z Dubicz Cerkiewnych…

Wydarzenie na Facebooku:
https://www.facebook.com/events/4179363395681771

Rozmowa autorów książki:
– prof. dr hab. Doroty Michaluk (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu),
– dr Tomasza Błaszczaka (Uniwersytet Witolda Wielkiego w Kownie).

Moderatorzy: dr hab. Oleg Łatyszonek, prof. UwB, dr Grzegorz Kuprianowicz.

Organizatorzy: Białoruskie Towarzystwo Historyczne oraz Podlaski Instytut Naukowy we współpracy z Miejską Biblioteką Publiczną w Bielsku Podlaskim

Zapraszamy!

30 sierpnia 2025 r. dyrektor Podlaskiego Instytutu Naukowego dr Grzegorz Kuprianowicz uczestniczył w obchodach jubileuszu 90-lecia o. mitrata Leoncjusza Tofiluka, jednego z najstarszych duchownych prawosławnych na Podlasiu i w całym Kościele prawosławnym w Polsce; proboszcza Parafii Prawosławnej św. Archanioła Michała w Bielsku Podlaskim, a także dziekana bielskiego. Uroczysta Liturgia z okazji jubileuszu z udziałem hierarchów Kościoła prawosławnego w Polsce, duchowieństwa, wiernych i władz samorządowych odbyła się w cerkwi prawosławnej św. Archanioła Michała w Bielsku Podlaskim.

Ojciec mitrat Leoncjusz Tofiluk urodził się 30 sierpnia 1935 r. w podlaskich Klejnikach. Wniósł znaczący wkład w życie Prawosławia na Podlasiu oraz w historię Kościoła prawosławnego w Polsce. Ma wielki udział w odrodzeniu prawosławnej tradycji pisania ikon w Polsce, założył i przez wiele lat był dyrektorem Policealnego Studium Ikonograficznego w Bielsku Podlaskim. Przyczynił się do rozwoju śpiewu cerkiewnego, w tym odrodzenia tradycji śpiewu bizantyjskiego. Był ojcem duchownym i wielkim autorytetem dla Bractwa Młodzieży Prawosławnej w Polsce, gdy powstawało ono w latach 80. XX wieku. Zainicjował działalność wydawniczą Kościoła prawosławnego w Bielsku Podlaskim. Miał wielki udział i rolę w odrodzeniu eucharystycznym w Kościele prawosławnym w Polsce, był jednym z jego prekursorów. W życiu parafii św. Michała w Bielsku Podlaskim, gdzie jest proboszczem od ponad 40 lat, wprowadził nowatorskie metody duszpasterskie, integrując parafian i angażując ich do aktywnego udziału w życiu Kościoła prawosławnego.