Miesiąc: sierpień 2026

23 sierpnia 2026 r. w Miejskim Ośrodku Kultury, Sportu i Rekreacji „Hładyszka” w Kleszczelach odbył się wykład dra Mikołaja Roszczenki z Podlaskiego Instytutu Naukowego pt. „Wojna rosyjsko-ukraińska 2014 – 2022 – 2026: przyczyny, cele i skutki”.

W swoim wystąpieniu podlaski ukraiński historyk i filolog szczegółowo przedstawił kontekst rosyjskiej agresji na Ukrainę, która rozpoczęła się w 2014 r., pełnoskalowego charakteru nabrała w lutym 2022 r. Dr M. Roszczenko wskazał na przyczyny tej wojny, cele wyznaczone przez agresora – Rosję – oraz jej konsekwencje. Po referacie odbyła się interesująca dyskusja.

Organizatorem wykładu był Podlaski Instytut Naukowy. Wykład odbył się dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji RP.

Mikołaj Roszczenko jest historykiem i filologiem, doktorem nauk humanistycznych, autorem licznych publikacji naukowych i popularnonaukowych dotyczących historii Podlasia, ukraińskich gwar, folkloru i etnografii regionu. Jest autorem pierwszej fundamentalnej monografii o podlaskim mieście Kleszczele. Do zainteresowań naukowych badacza należy także historia Chełmszczyzny w XIX i XX w., dzieje Kościoła prawosławnego, historia Ukrainy oraz Ukraińców w Polsce. Był jednym z redaktorów i wydawców spuścizny podlaskiego poety i tłumacza Piotra Kuprysia. W ostatnich latach badacz dużo uwagi poświęcił zagadnieniom demografii, przygotował monografię poświęconą statystyce ludności ukraińskiej Chełmszczyzny i Podlasia w XIX-XX w. 

Pochodzi z podlaskiego miasta Kleszczele. Absolwent i wieloletni pracownik Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, był także wykładowcą w Wyższym Prawosławnym Seminarium Duchownym w Jabłecznej. Obecnie na emeryturze. Kontynuuje działalność naukową, jest związany z Podlaskim Instytutem Naukowym, jest członkiem Rady Naukowej PIN. Hobby: szachy. W ciągu dziesięcioleci jeden z liderów społeczności ukraińskiej Podlasia i Lublina, organizator wielu wydarzeń. Stał na czele różnych ukraińskich struktur organizacyjnych w Lublinie: lubelskiego koła Ukraińskiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego, oddziału lubelskiego Towarzystwa Ukraińskiego. Był współzałożycielem i pierwszym redaktorem naczelnym Ukraińskiego Pisma Podlasia „Nad Buhom i Narwoju”. Kandydat środowiska ukraińskiego Północnego Podlasia w wyborach do Sejmu z listy Komitetu Wyborczego Prawosławnych (1991). Uhonorowany wieloma nagrodami i tytułami państwowymi, uniwersyteckimi i społecznymi. Honorowy członek Towarzystwa Miłośników Ziemi Kleszczelowskiej oraz innych organizacji. Jest laureatem Podlaskiej Nagrody Naukowo-Literackiej za rok 2022 w kategorii „Działalność naukowa”.

Dr Mikołaj Roszczenko od ponad pół wieku odgrywa ważną rolę w badaniach i popularyzacji ukraińskiego dziedzictwa kulturowego i historii Podlasia. Ma znaczący wpływ na kształtowanie się ukraińskiego środowiska naukowego regionu, pełniąc rolę koryfeusza i mentora dla młodszego pokolenia ukraińskich badaczy rodem z Podlasia.

23 sierpnia 2026 r. (niedziela) o godz. 17 odbędzie się w Kleszczelach wykład podlaskiego ukraińskiego historyka i filologa dra Mikołaja Roszczenki z Podlaskiego Instytutu Naukowego pt. „Wojna rosyjsko-ukraińska 2014 – 2022 – 2026: przyczyny, cele i skutki”.

Miejsce: Miejski Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji w Kleszczelach („Hładyszka”), ul. 1 Maja 19

Wydarzenie na Facebooku:
https://www.facebook.com/events/1057560823488502

Moderator – dr Andrzej Artemiuk

Zapraszamy.

Organizator: Podlaski Instytut Naukowy.
Sfinansowano dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji RP

Mikołaj Roszczenko jest historykiem i filologiem, doktorem nauk humanistycznych, autorem licznych publikacji naukowych i popularnonaukowych dotyczących historii Podlasia, ukraińskich gwar, folkloru i etnografii regionu. Jest autorem pierwszej fundamentalnej monografii o podlaskim mieście Kleszczele. Do zainteresowań naukowych badacza należy także historia Chełmszczyzny w XIX i XX w., dzieje Kościoła prawosławnego, historia Ukrainy oraz Ukraińców w Polsce. Był jednym z redaktorów i wydawców spuścizny podlaskiego poety i tłumacza Piotra Kuprysia. W ostatnich latach badacz dużo uwagi poświęcił zagadnieniom demografii, przygotował monografię poświęconą statystyce ludności ukraińskiej Chełmszczyzny i Podlasia w XIX-XX w. 

Pochodzi z podlaskiego miasta Kleszczele. Absolwent i wieloletni pracownik Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, był także wykładowcą w Wyższym Prawosławnym Seminarium Duchownym w Jabłecznej. Obecnie na emeryturze. Kontynuuje działalność naukową, jest związany z Podlaskim Instytutem Naukowym, jest członkiem Rady Naukowej PIN. Hobby: szachy. W ciągu dziesięcioleci jeden z liderów społeczności ukraińskiej Podlasia i Lublina, organizator wielu wydarzeń. Stał na czele różnych ukraińskich struktur organizacyjnych w Lublinie: lubelskiego koła Ukraińskiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego, oddziału lubelskiego Towarzystwa Ukraińskiego. Był współzałożycielem i pierwszym redaktorem naczelnym Ukraińskiego Pisma Podlasia „Nad Buhom i Narwoju”. Kandydat środowiska ukraińskiego Północnego Podlasia w wyborach do Sejmu z listy Komitetu Wyborczego Prawosławnych (1991). Uhonorowany wieloma nagrodami i tytułami państwowymi, uniwersyteckimi i społecznymi. Honorowy członek Towarzystwa Miłośników Ziemi Kleszczelowskiej oraz innych organizacji. Jest laureatem Podlaskiej Nagrody Naukowo-Literackiej za rok 2022 w kategorii „Działalność naukowa”.

Dr Mikołaj Roszczenko od ponad pół wieku odgrywa ważną rolę w badaniach i popularyzacji ukraińskiego dziedzictwa kulturowego i historii Podlasia. Ma znaczący wpływ na kształtowanie się ukraińskiego środowiska naukowego regionu, pełniąc rolę koryfeusza i mentora dla młodszego pokolenia ukraińskich badaczy rodem z Podlasia.

9 sierpnia 2026 r. w Dubiażynie odbyły się obchody 35-lecia Zespołu Folklorystycznego „Rodyna”. Podlaski Instytut Naukowy reprezentowali na uroczystości dyrektor Podlaskiego Instytutu Naukowego dr Grzegorz Kuprianowicz oraz przewodniczący Komisji Rewizyjnej PIN dr Andrzej Artemiuk.

Wspaniały koncert dał jubiat – zespół „Rodyna”. Podczas koncertu jubileuszowego wicewojewoda podlaski Paweł Krutul i wójt gminy Bielsk Podlaski Katarzyna Korycka wręczyli zespołowi Odznakę Honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej”, którą przyznała zespołowi z Dubiażyna Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP Marta Cienkowska.

W koncercie wzięły udział również liczne podlaskie zespoły: „Ranok” z Bielska Podlaskiego, „Hiłoczka” z Czeremchy, „Łuna” z Parcowa, „Wrzosy” z Wilanowa, „Werwoczki” z Orli, „Dobryna” z Białegostoku, „Kwartet” z Siemiatycz, „Dumka” z Bielska Podlaskiego. Gratulacje złożył też zespołowi jako współprzewodniczący Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych oraz dyrektor Podlaskiego Instytutu Naukowego dr G. Kuprianowicz. Zespołowi złożyła także delegacja Związaku Ukraińców Podlasia.

Zespół folklorystyczny „Rodyna” powstał w 1991 r. z inicjatywy mieszkańców Dubiażyna i okolicznych wsi, Podlaskiego Oddziału Związku Ukraińców w Polsce oraz gminy Bielsk Podlaski. Pierwszym kierownikiem zespołu był Wasyl Pawluk z Równego, a od 1995 r. kieruje nim Elżbieta Tomczuk. Zespół „Rodyna” stał się jednym z najbardziej uznanych kontynuatorów tradycyjnego, autentycznego folkloru ukraińskiego Podlasia. Jego repertuar to pełen przekrój tradycji muzycznej regionu. Wyjątkową jest autentyczność zachowania zarówno muzycznego komponentu dziedzictwa folklorystycznego, jak i specyfiki języka – archaicznej ukraińskiego gwary podlaskiej Dubiażyna, Podbiela, Knoryd czy Mokrego. Dorobek zespołu spotyka się z uznaniem nie tylko na Podlasiu, ale i poza regionem, zarówno w Polsce, jak i poza granicami państwa polskiego. Świadczą o tym liczne zaproszenia na różne festiwale, a przede wszystkim nagrody, które zespół „Rodyna” zdobył. Najbardziej znaczącym i symbolicznym uznaniem dla zespołu były nagrody na Ogólnopolskim Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym. To właśnie „Rodyna”, jako pierwszy w historii wieloosobowy zespół reprezentujący folklor mniejszości narodowej, otrzymała pierwszą nagrodę na tym prestiżowym festiwalu w 2010 r. i utorowała drogę innym zespołom mniejszości narodowych do zdobywania tam wyróżnień. Ukoronowaniem tego uznania w Kazimierzu Dolnym była najwyższa nagroda tego festiwalu – „Baszta”, którą „Rodyna” otrzymała w 2022 r. Znaczącą rolę w rozwoju i działalności zespołu „Rodyna” odegrał na przestrzeni tych 35 lat Związek Ukraińców Podlasia. Niezwykle istotne jest wsparcie dla funkcjonowania i rozwoju zespołu ze strony gminy Bielsk Podlaski, dla której „Rodyna” jest wizytówką i perłą.

Koncert został zorganizowany przez zespół „Rodyna”, Wójt Gminy Bielsk Podlaski oraz Związek Ukraińców Podlasia. Koncert został zrealizowany dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji RP, Partner Strategiczny: Województwo Podlaskie. Foto: Aleksander Wasyluk

1 sierpnia 2026 r. dyrektor Podlaskiego Instytutu Naukowego dr Grzegorz Kuprianowicz jako współprzewodniczący Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych  wziął udział w uroczystościach z okazji 80. rocznicy zbrodni w Zawadce Morochowskiej. Uroczystości odbyły się na cmentarzu w Zawadce Morochowskiej oraz w świetlicy w sąsiedniej wsi Mokre.

W 1946 r. ta ukraińska wieś na Wschodniej Łemkowszczyźnie trzykrotnie była pacyfikowana przez oddziały Ludowego Wojska Polskiego, w wyniku czego zginęło ponad 70 mieszkańców wsi, grabiono ich majątek oraz palono szałasy w których mieszkali po spaleniu wsi przez Niemców w 1944 r. Ostatnim aktem historii Zawadki stał się dzień 30 kwietnia 1946 r., gdy wojsko otoczyło wieś i wysiedliło do ZSRR ocalałych mieszkańców: 4 mężczyzn oraz 69 kobiet i dzieci, a wieś przestała istnieć.

Uroczystości z okazji 80. zbrodni rozpoczęły się popołudniu na cmentarzu w Zawadce Morochowskiej, gdzie odsłużono dwa nabożeństwa: nabożeństwo za zdrowie (mołebeń), celebrowane przez duchownych prawosławnych oraz nabożeństwo żałobne (panachydę), celebrowane przez duchownych greckokatolickich. Na zakończenie uroczystości złożono wieńce, wieniec pamięci ofiar Zawadki Morochowskiej złożył także dr Grzegorz Kuprianowicz.

Druga część uroczystości odbyła się w świetlicy w Mokrem. Rozpoczęła się ona wystąpieniem przewodniczącego Sanockiego Oddziału Związku Ukraińców w Polsce Mirosława Fala. Odbył się koncert w wykonaniu zespołu ukraińskiego „Osławiany” z Mokrego, który wykonał pieśni ukraińskie. Dr G. Kuprianowicz z Podlaskiego Instytutu Naukowego wygłosił wykład „Tragedia Zawadki Morochowskiej 1946”, w którym przedstawił dramatyczne losy wsi i jej mieszkańców w 1946 r. na szerszym tle historyczym. Następnie były wystąpienia zaproszonych gości, wśród nich burmistrza Miasta i Gminy Zagórz jest Ernesta Nowaka, prezesa Związku Ukraińców w Polsce Mirosława Skórki oraz duchownych: greckokatolickiego i prawosławnego.

Organizatorami wydarzenia byli: Związek Ukraińców w Polsce (Koło w Mokrem oraz Oddział w Sanoku) we współpracy z Parafią Prawosławną w Morochowie, Parafią Greckokatolicką w Mokrem oraz Kołem Gospodyń Wiejskich z Mokrego.

Infortmacja na profilu na Facebooku parafii prawosławnej Spotkania Pańskiego w Morochowie:

https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid03WQgaVmnUSdB6qbytRgSDWDe3mtHQ586QSni9BTMR5HvCMQj8Tpwu9yCi7smxqDAl&id=100075654832958

Foto: Paweł Łoza

2 sierpnia 2026 r. w ramach Dni Kleszczel w Miejskim Ośrodku Kultury, Sportu i Rekreacji „Hładyszka” w Kleszczelach odbył się wykład dra Mikołaja Roszczenki z Podlaskiego Instytutu Naukowego pt. „Gwara kleszczelowska”.

W swoim wystąpieniu podlaski ukraiński historyk i filolog przybliżył specyfikę gwary ukraińskiej Kleszczel i okolic, która przez wiele pokoleń była ważnym czynnikiem samoidentyfikacji mieszkańców regionu. Badacz zaprezentował także szerszy kontekst dyskusji o przynależności językowej gwar podlaskich.

Wykład dra M. Roszczenki stała się wydarzeniem wieńczącym tegoroczne Dni Kleszczel. Organizatorami wykładu byli: Podlaski Instytut Naukowy oraz Miejski Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji w Kleszczelach.

Mikołaj Roszczenko jest historykiem i filologiem, doktorem nauk humanistycznych, autorem licznych publikacji naukowych i popularnonaukowych dotyczących historii Podlasia, ukraińskich gwar, folkloru i etnografii regionu. Jest autorem pierwszej fundamentalnej monografii o podlaskim mieście Kleszczele. Do zainteresowań naukowych badacza należy także historia Chełmszczyzny w XIX i XX w., dzieje Kościoła prawosławnego, historia Ukrainy oraz Ukraińców w Polsce. Był jednym z redaktorów i wydawców spuścizny podlaskiego poety i tłumacza Piotra Kuprysia. W ostatnich latach badacz dużo uwagi poświęcił zagadnieniom demografii, przygotował monografię poświęconą statystyce ludności ukraińskiej Chełmszczyzny i Podlasia w XIX-XX w. 

Pochodzi z podlaskiego miasta Kleszczele. Absolwent i wieloletni pracownik Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, był także wykładowcą w Wyższym Prawosławnym Seminarium Duchownym w Jabłecznej. Obecnie na emeryturze. Kontynuuje działalność naukową, jest związany z Podlaskim Instytutem Naukowym, jest członkiem Rady Naukowej PIN. Hobby: szachy. W ciągu dziesięcioleci jeden z liderów społeczności ukraińskiej Podlasia i Lublina, organizator wielu wydarzeń. Stał na czele różnych ukraińskich struktur organizacyjnych w Lublinie: lubelskiego koła Ukraińskiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego, oddziału lubelskiego Towarzystwa Ukraińskiego. Był współzałożycielem i pierwszym redaktorem naczelnym Ukraińskiego Pisma Podlasia „Nad Buhom i Narwoju”. Kandydat środowiska ukraińskiego Północnego Podlasia w wyborach do Sejmu z listy Komitetu Wyborczego Prawosławnych (1991). Uhonorowany wieloma nagrodami i tytułami państwowymi, uniwersyteckimi i społecznymi. Honorowy członek Towarzystwa Miłośników Ziemi Kleszczelowskiej oraz innych organizacji. Jest laureatem Podlaskiej Nagrody Naukowo-Literackiej za rok 2022 w kategorii „Działalność naukowa”.

Dr Mikołaj Roszczenko od ponad pół wieku odgrywa ważną rolę w badaniach i popularyzacji ukraińskiego dziedzictwa kulturowego i historii Podlasia. Ma znaczący wpływ na kształtowanie się ukraińskiego środowiska naukowego regionu, pełniąc rolę koryfeusza i mentora dla młodszego pokolenia ukraińskich badaczy rodem z Podlasia.

W dniach 25-26 lipca 2026 r. dyrektor Podlaskiego Instytutu Naukowego dr Grzegorz Kuprianowicz wziął udział w Święcie Kultury Łemkowskiej „Od Rusala do Jana” w Zyndranowej. Święto odbywa się od ponad 30 lat i jest jednym z najważniejszych wydarzeń kulturalnych na Łemkowszczyźnie. Inicjatorem organizacji festiwalu był wybitny łemkowski działacz Teodor Gocz, który stworzył Muzeum Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej. Kierowanie muzeum i organizację festiwalu kontynuuje jego syn Bohdan Gocz.

Festiwal odbywa się na terenie Muzeum Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej. W programie festiwalu były koncerty zespołów z Łemkowszczyzny i Preszowszczyzny, zwiedzanie ekspozycji muzealnej, spotkania oraz kiermasz rękodzieła. Organizatorem festiwalu jest Towarzystwo Rozwoju Muzeum Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej.

Dyrektor PIN dr G. Kuprianowicz – jako współprzewodniczący Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych – 26 lipca 2026 r. przed częścią koncertową zwrócił się ze sceny do uczestników święta. Przekazał pozdrowienia od Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych wraz z przedstawicielką mniejszości łemkowskiej w KWRiMNiE dr Mirosławą Kopystańską-Grabowsk. Podkreślił również, że konieczne są zmiany legislacyjne, aby stworzyć warunki, aby takie miejsca jak Muzeum Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej stały się pełnoprawnymi instytucjami kultury i będą mogły stabilnie funkcjonować. Przekazał również pozdrowienia od Ukraińców Podlasia i przekazał podlaskie wydawnictwa na ręce przewodniczącego Towarzystwa Rozwoju Muzeum Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej Bohdana Gocza.

Nagranie wystąpienia dra G. Kuprianowicza:

https://www.facebook.com/groups/815980244773331/posts/1001644209540266

Dr G. Kuprianowicz wziął również udział w uroczystej Boskiej Liturgii w cerkwi św. Mikołaja w Zyndranowej, którą wybudowali Łemkowie po powrocie z wygnania. Była to pierwsza cerkiew na Łemkowszczyźnie wybudowana po akcji „Wisła”. Nabożeństwo celebrowali o. mitrat Julian Felenczak z Morochowa i o. prot. Mychajił Konyk z Komańczy. Liturgia rozpoczęła drugi dzień Święta Kultury Łemkowskiej „Od Rusal do Jana”.

Przed niedzielną Liturgią dr G. Kuprianowicz odwiedził grób śp. Teodora Gocza na cmentarzu w Zyndranowej i oddał hołd pamięci człowieka, który nie tylko stworzył Muzeum Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej, ale odegrał fundamentalną rolę w zachowaniu tradycji łemkowskiej w najtrudniejszych czasach drugiej połowy XX wieku.

Fotograficzna relacja z święta na profilu Dukla – Polska – świat:

https://www.facebook.com/groups/815980244773331

Profil Muzeum Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej:

https://www.facebook.com/profile.php?id=100057083657362