Białostocka prezentacja antologii „Krajina swojoho słowa”

W czwartek 4 grudnia 2025 r. w Książnicy Podlaskiej im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku odbyła się prezentacja antologii ukraińskojęzycznego piśmiennictwa Podlasia „Krajina swojoho słowa”. Była to piąta prezentacja tego unikatowego i fundamentalnego wydawnictwa.

Wydarzenie otworzyła zastępca dyrektora Książnicy Podlaskiej Katarzyna Kisielewska-Martyniuk. Następnie głos zabrali dyrektor Podlaskiego Instytutu Naukowego dr Grzegorz Kuprianowicz oraz doradca Marszałka Województwa Podlaskiego ds. Mniejszości Narodowych i Etnicznych Aleksander Wasyluk, który był zaangażowany w organizację prezentacji.

Moderatorem spotkania była kierownik Zakładu Studiów Międzykulturowych i Regionalnych Wydziału Nauk o Edukacji Uniwersytetu w Białymstoku dr hab. Dorota Misiejuk, prof. UwB. Pięknie wprowadziła uczestników w problematykę spotkania wykładem akademickim na temat znaczenia antologii „Krajina swojoho słowa” i postaci jej autora Jurija Hawryluka.

Bardzo ważny był erudycyjny wykład samego Jurija Hawryluka „W poszukiwaniu korzeni: literatura Podlasia w języku ukraińskim – uwarunkowania kulturowe i językowe”. Swoistym фтекфлеуь w wykładzie i rozmowie była czytanie utworów zamieszczonych w antologii przez ich autorów: Eugenię Hawryluk (Żabińską), Jerzego Plewę i J. Hawryluka, który wystąpił nie tylko w roli redaktora antologii, ale także autora utworów literackich. Na zakończenie uczestnicy spotkania zadawali pytania.

Zwieńczeniem tego wydarzenia literacko-kulturalnego był wspaniały koncert kolęd ukraińskich z Podlasia w wykonaniu Zespołu Śpiewaczego „Dobryna”. Wybór repertuaru nie był przypadkowy, gdyż właśnie tego dnia obchodzono święto Wprowadzenia do świątyni Bogarodzicy, od którego tradycyjnie rozpoczyna się śpiewanie kolęd.

Na zakończenie słowa wdzięczności do wszystkich zaangażowanym w organizację wydarzenia skierowali zastępca dyrektora Książnicy Podlaskiej Katarzyna Kisielewska-Martyniuk oraz dyrektor PIN dr G. Kuprianowicz.

Organizatorami prezentacji byli: Podlaski Instytut Naukowy, Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku oraz Związek Ukraińców Podlasia. Wydarzenie zostało sfinansowane dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji RP.

Prezentacja była transmitowana na profilu Książnicy Podlaskiej im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku:
https://www.facebook.com/share/v/1Bd47qy7F8

Foto: Mona Al-Kaber (Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku)

Antologia ukraińskojęzycznego piśmiennictwa Podlasia Krajina swojoho słowa została zamieszczona w wersji elektronicznej na stronie internetowej Podlaskiego Instytutu Naukowego:

Krajina swojoho słowa

Antologia ukraińskojęzycznego piśmiennictwa Podlasia „Krajina swojoho słowa”

Antologia ukraińskojęzycznego piśmiennictwa Podlasia „Країна свойого слова” (Krajina swojoho słowa – Kraina swojego słowa) jest pierwszą tak szeroką i całościową prezentacją twórczości literackiej Podlasia powstałej w języku ukraińskim, zarówno w literackim, jak też lokalnymi, podlaskimi gwarami ukraińskimi. W liczącej ponad 500 stron publikacji zebrano powstałe w XIX-XXI w. utwory 77 autorów, pochodzących z kilkudziesięciu miejscowości regionu od Włodawki na południu po północny brzeg Narwi, a także utwory anonimowe i twórczość ludową z tego terenu. Wyraźną jest różnorodność gatunków literackich, są w antologii poezje, małe formy prozatorskie, dramaty, utwory publicystyczne. Obok utworów literackich w publikacji znalazł się obszerny wstęp historyczny, informacje biograficzne i bibliograficzne dotyczące podlaskich autorów tworzących w języku ukraińskim, mapy pokazujące miejscowości, z których pochodzą autorzy utworów oraz wybrana bibliografia, a także streszczenie w języku polskim i angielskim.

Autorem antologii jest ukraiński historyk z Podlasia Jurij Hawryluk, który – w celu odszukania utworów literackich powstałych w różnych odmianach języka ukraińskiego – wykonał tytaniczną pracę przeprowadzając kwerendę źródłową na łamach czasopism, publikacji książkowych, w zbiorach archiwalnych i bibliotecznych oraz w archiwach prywatnych. J. Hawryluk dokonał wyboru utworów zamieszczonych w antologii, napisał wstęp historyczny oraz opracował dodatki do antologii.

Antologia jest pierwszą publikacją Podlaskiego Instytutu Naukowego. Przygotowanie i wydanie antologii było możliwe dzięki otrzymaniu przez Podlaski Instytut Naukowy dotacji na zadanie publiczne „Promocja języka i kultury ukraińskiej Podlasia”, które zostało sfinansowane ze środków Narodowego Instytutu Wolności — Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021-2030. Właśnie jednym z trzech działań tego zadania było przygotowanie i wydanie antologii. Partnerem Instytutu przy realizacji zadania był Związek Ukraińców Podlasia.