W dniach 15-18 października 2026r. odbędzie się XXXV Festiwal Kultury Ukraińskiej na Podlasiu „Podlaska Jesień”, organizowany przez Związek Ukraińców Podlasia. Jednym z jego współorganizatorów jest Podlaski Instytut Naukowy.
Festiwal „Podlaska Jesień” to najważniejsze wydarzenie kulturalne ukraińskiego środowiska podlaskiego, które odbywa się w wielu miejscowościach regionu i obejmuje różnorodną prezentację kultury ukraińskiej.
Tegoroczne wydarzenia festiwalu będą się odbywać w Białymstoku, Bielsku Podlaskim, Narwi, Siemiatyczach, Hajnówce i Czeremsze. W programie: koncerty zespołów, spektakle dla dzieci, potańcówka .
Projekt zrealizowano dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji RP
Zadanie dofinansowane z budżetu Miasta Białegostoku.
Partner: Województwo Podlaskie
Dofinansowano ze środków Miasta Hajnówka.
Sponsorzy:
Fundacja Arhelan
Przy wsparciu:
Burmistrza Miasta Bielsk Podlaski
Burmistrza Miasta Hajnówka
Burmistrza Miasta Siemiatycze
Gminy Narew
Gminy Bielsk Podlaski
Gminy Czeremcha
Patronat honorowy: Ambasada Ukrainy
Patronat medialny: Polskie Radio Białystok, TVP Białystok, NBiN, TVK Hajnówka, TV Podlasie, bielsk.eu, Radio Jard, kurierpodlaski.pl, Tygodnik „Nowy Kurier”
Otwarto możliwość zgłoszeń na X Podlaską Ukraińską Konferencję Naukową „Kultura materialna Podlasia”, która odbędzie się w dniach 13-14 listopada 2026 r. w Bielsku Podlaskim.
Założenia programowe Konferencji
Podlaskie Ukraińskie Konferencje Naukowe zostały zapoczątkowane w 2017 r. i od tego czasu odbywają się jesienią każdego roku. Ich celem jest intensyfikacja badań nad kulturą, językiem, historią i współczesnością etnosu ukraińskiego Podlasia, a także stworzenie miejsca dla prezentacji i popularyzacji wyników badań naukowych dotyczących regionu. Systematyczne badania tej problematyki mają kluczowe znaczenie dla poznania i zachowania ukraińskiego dziedzictwa Podlasia oraz kształtowania tożsamości jego mieszkańców. Niezbędne do tego są również integracja i rozwój ukraińskiego środowiska naukowego Podlasia oraz rozwijanie jego kontaktów z badaczami z różnych ośrodków naukowych Polski, Ukrainy, Białorusi i innych krajów. Tegoroczna konferencja będzie miała charakter wyjątkowy, gdyż będzie to już X, jubileuszowaPodlaska Ukraińska Konferencja Naukowa.
Centralnym tematem X Podlaskiej Ukraińskiej Konferencji Naukowej będzie kultura materialna Podlasia. Organizatorzy pragną skupić uwagę na tym niezwykle istotnym wymiarze dziedzictwa kulturowego ukraińskojęzycznej ludności regionu. Kultura materialna jest świadectwem życia społeczeństwa i jego funkcjonowania w różnorodnych wymiarach na przestrzeni różnych epok historycznych. To właśnie kultura materialna jest – z jednej strony – świadectwem adaptacji ludzi do środowiska naturalnego, z drugiej – przejawem rozwoju gospodarczego, a wreszcie – wyrazem życia duchowego. Kultura materialna jest też często wyznacznikiem odrębności etnicznej, a jednocześnie świadectwem przenikania się i wzajemnego oddziaływania różnych kultur, co jest szczególnie widoczne na Podlasiu, gdzie w kulturze materialnej można dostrzec wpływy różnych tradycji i nurtów kulturowych. Kultura materialna jest również ważnym źródłem historycznym, często trudniejszym do interpretacji niż teksty pisane. Chcielibyśmy, aby na konferencji analizowana była kultura materialna różnych epok: od czasów prehistorycznych, których kulturę materialną bada archeologia, po współczesność, w której ze względu na globalizację i masową, standaryzowaną produkcję coraz trudniej uchwycić specyfikę kultury materialnej danego regionu, a nawet kraju. Pragniemy, aby na konferencji analizowano różne kategorie kultury materialnej: od zabytków archeologicznych, poprzez tradycyjną zabudowę i architekturę (w tym sakralną), sztukę sepulkralną, stroje, tkaniny i przedmioty obrzędowe, dawne narzędzia i wyroby rzemieślnicze, sztukę ludową, po sztukę współczesną: malarstwo, rzeźbę, architekturę. Oczywiście pożądane byłoby zaprezentowanie dziedzictwa materialnego z perspektywy różnych dziedzin nauki, w szczególności historii sztuki, kulturoznawstwa, historii, językoznawstwa, geografii, folklorystyki. Ważnym zagadnieniem, który powinno zostać podjęte podczas konferencji, jest stan zachowania kultury materialnej Podlasia oraz stan badań nad nią.
Zakres tematyczny Podlaskiej Ukraińskiej Konferencji Naukowej tradycyjnie pozostaje różnorodny i obejmie problematykę Podlasia w szerokim znaczeniu. Stąd podczas konferencji mogą zostać zaprezentowane referaty, które nie są związane z jej głównym tematem, ale dotyczą historii, kultury, języka i współczesności ludności ukraińskiej Podlasia oraz innych etnosów regionu, a także ich wzajemnych kontaktów. Do udziału w konferencji zapraszamy również osoby, badające kwestie mające wpływ na sytuację etnosu ukraińskiego Podlasia (np. uwarunkowania prawne, ekonomiczne, geograficzne, przyrodnicze i socjologiczne), problematykę sąsiednich regionów zamieszkałych przez Ukraińców (w szczególności Ziemi Brzeskiej i Chełmszczyzny), a także funkcjonowanie mniejszości narodowych w Polsce i w innych krajach. Formuła konferencji otwarta jest także na inne zagadnienia będące w sferze zainteresowań badawczych ukraińskiego środowiska naukowego Podlasia.
Podlaska Ukraińska Konferencja Naukowa ma charakter interdyscyplinarny. Mogą być na niej wygłaszane referaty z różnych dziedzin nauki, przede wszystkim z historii, językoznawstwa, literaturoznawstwa, socjologii, historii Kościoła, geografii, demografii, folklorystyki, kulturoznawstwa, muzykologii, historii sztuki, nauk prawnych (w szczególności w zakresie ochrony praw mniejszości), ale także z innych dziedzin.
Sesje konferencji będą poświęcone określonej problematyce. Planujemy, by podczas konferencji poruszone zostały różnorodne tematy, które staną się podstawą do formowania sesji konferencyjnych. Ostateczną decyzję dotyczącą podziału referatów na sesje Komitet Organizacyjny podejmie po otrzymaniu zgłoszeń na konferencję.
Informacje organizacyjne
Do udziału w konferencji zapraszamy badaczy zainteresowanych szeroko rozumianą problematyką Podlasia, a także kwestiami praw i funkcjonowania mniejszości narodowych. Zapraszamy badaczy zarówno z ukraińskiego środowiska naukowego Podlasia, jak też badaczy z innych środowisk i ośrodków naukowych.
Języki obrad: ukraiński i polski.
Referaty mogą być wygłaszane podlaską gwarą ukraińską, w ukraińskim języku literackim lub w języku polskim. Wybór języka należy do referenta.
Forma wystąpień: referaty – czas wystąpienia 20 minut, komunikaty – czas wystąpienia 10 minut. Istnieje możliwość przedstawienia prezentacji, nagrania itp.
Forma przeprowadzenia: konferencja odbędzie się w formule hybrydowej – z jednej strony prowadzone będą obrady stacjonarne w Bielsku Podlaskim, z drugiej zaś – będzie możliwość udziału w konferencji zdalnie (online).
Konferencja odbywa się dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Rzeczypospolitej Polskiej, jest współfinansowana ze środków Województwa Podlaskiego oraz odbywa się dzięki wsparciu innych instytucji i osób.
Informacje o konferencji dostępne są na stronie internetowej Podlaskiego Instytutu Naukowego: www.pninstytut.org
Zgłoszenia
Osoby zainteresowane wygłoszeniem referatu lub komunikatu na konferencji prosimy o wypełnienie do 18 października 2026 r. elektronicznego formularza zgłoszeniowego, dostępnego pod adresem:
https://forms.gle/vBqyvoGw3kkNpFWq7
W razie pytań lub problemów z wypełnieniem formularza prosimy o kontakt: pninstytut@gmail.com
Ostateczną decyzję o włączeniu referatu lub komunikatu do programu konferencji podejmuje Komitet Organizacyjny.
Nie przewidujemy opłaty konferencyjnej. Organizatorzy zapewniają uczestnikom wyżywienie podczas konferencji i materiały konferencyjne, referentom spoza Podlasia zapewniają także noclegi.
Publikacja: Organizator przewiduje publikację referatów wygłoszonych na konferencji na łamach podlaskiego ukraińskiego wydawnictwa naukowego.
Kontakt
Tel. +48 664187538 (przewodniczący Komitetu Organizacyjnego), +48 501635467 (sekretarz Komitetu Organizacyjnego).
10 października 2026 r. zmarł wybitny ukraiński językoznawca, badacz gwar ukraińskich Podlasia, śp. profesor Hryhorij Arkuszyn. Badacz był profesorem w Katedrze Historii i Kultury Języka Ukraińskiego Wołyńskiego Uniwersytetu Narodowego im. Łesi Ukrainki w Łucku. Śp. Hryhorij Arkuszyn był założycielem wołyńskiej szkoły dialektologicznej, prowadził i inicjował badania oraz ekspedycje dialektologiczne na Polesiu Wołyńskim i Rówieńskim, Podlasiu i Ziemi Brzeskiej.
Wśród jego zainteresowań naukowych szczególne miejsce zajmował język ukraiński Podlasia, był autorem licznych artykułów i publikacji książkowych poświęconych gwarom ukraińskim regionu. W ciągu ostatnich dekad przeprowadził wiele ekspedycji naukowych, zarówno na Północnym, jak i Południowym Podlasiu. Uczestniczył w wielu Podlaskich Ukraińskich Konferencjach Naukowych.
Oplus_131072Oplus_131072
Podlaski Instytut Naukowy i cała społeczność ukraińska Podlasia składają najszczersze kondolencje bliskim i rodzinie Zmarłego, całej społeczności akademickiej Wołyńskiego Uniwersytetu Narodowego im. Łesi Ukrainki, a w szczególności Katedrze Historii i Kultury Języka Ukraińskiego oraz Wydziałowi Filologii i Dziennikarstwa WUN.
Śmierć śp. Profesora Hryhorija Arkuszyna to wielka strata dla nauki ukraińskiej, to wielka strata dla Podlasia. Вічная пам’ять!
Biografia śp. profesora Hryhorija Arkuszyna na stronie internetowej Wołyńskiego Narodowego Uniwersytetu im. Łesi Ukrainki:
Kontynuujemy prezentację na stronie internetowej Podlaskiego Instytutu Naukowego postaci laureatów Podlaskiej Nagrody Naukowo-Literackiej za 2026 rok. Prezentujemy teraz Sławomira Sawczuka – laureata Podlaskiej Nagrody Naukowo-Literackiej za rok 2026 w kategorii „Twórczość publicystyczna”.
Sławomir Sawczuk – dziennikarz radiowy i telewizyjny, od ponad 30 lat przygotowujący w publicznych mediach elektronicznych audycje dla społeczności ukraińskiej Podlasia, jeden z inicjatorów przebudzenia ukraińskiego na Północnym Podlasiu, animator ukraińskiego życia kulturalnego w regionie, autor artykułów prasowych.
Uroczyste wręczenie Podlaskiej Nagrody Naukowo-Literackiej za 2026 rok odbędzie się w niedzielę 11 października 2026 r. o godz. 16 w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Bielsku Podlaskim (ul. Kazimierzowska 14). Zapraszamy!
Celem Podlaskiej Nagrody Naukowo-Literackiej jest promocja języka i kultury ukraińskiej Podlasia poprzez uhonorowanie i nagrodzenie osób, które odgrywają ważną rolę w funkcjonowaniu, zachowywaniu, badaniu i rozwoju kultury i języka ukraińskiego Podlasia.
Zadanie publiczne „Promocja języka i kultury ukraińskiej Podlasia” jest współfinansowane ze środków Województwa Podlaskiego.
Rozpoczęliśmy prezentację na stronie internetowej Podlaskiego Instytutu Naukowego postaci laureatów Podlaskiej Nagrody Naukowo-Literackiej za 2026 rok. Jako pierwszego prezentujemy Jarosława Wiszenko – laureata Podlaskiej Nagrody Naukowo-Literackiej za rok 2026 w kategorii „Twórczość artystyczna”.
Jarosław Wiszenko – podlaski artysta, ikonograf. Jego dorobek artystyczny obejmuje realizacje ikonograficzne licznych świątyń, wiele ikon, obrazy, grafikę. Szczególną formą jego twórczości jest malarstwo ikonowe, sztuka sakralna w tradycji wschodniego prawosławnego chrześcijaństwa. Wywarł kluczowy wpływ na kształtowanie się oblicza ikonopisarstwa ściennego w cerkwiach prawosławnych Północnego Podlasia pod koniec XX i w pierwszej ćwierci XXI wieku.
Uroczyste wręczenie Podlaskiej Nagrody Naukowo-Literackiej za 2026 rok odbędzie się w niedzielę 11 października 2026 r. o godz. 16 w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Bielsku Podlaskim (ul. Kazimierzowska 14). Zapraszamy!
Wydarzenie na Facebooku:
https://www.facebook.com/events/4520437941525292
Celem Podlaskiej Nagrody Naukowo-Literackiej jest promocja języka i kultury ukraińskiej Podlasia poprzez uhonorowanie i nagrodzenie osób, które odgrywają ważną rolę w funkcjonowaniu, zachowywaniu, badaniu i rozwoju kultury i języka ukraińskiego Podlasia.
Zadanie publiczne „Promocja języka i kultury ukraińskiej Podlasia” jest współfinansowane ze środków Województwa Podlaskiego.
W ramach Chełmskich obchodów 160. rocznicy urodzin Mychajła Hruszewskiego (1866-1934), które organizowane są w Chełmie 29 września 2026 r., odbędzie się Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Mychajło Hruszewski i jego Mała Ojczyzna – Chełmszczyzna na przestrzeni dziejów” (z okazji 160-lecia urodzin Mychajła Hruszewskiego) z udziałem badaczy z Polski i Ukrainy. Głównym organizatorem obchodów, w tym także konferencji, jest Towarzystwo Ukraińskie, jednym ze współorganizatorów jest Podlaski Instytut Naukowy. Przewodniczącym Komitetu Organizacyjnego Konferencji jest dyrektor Podlaskiego Instytutu Naukowego dr Grzegorz Kuprianowicz.
Wydarzenie na Facebooku: https://www.facebook.com/events/1873480707341369/
Konferencja rozpoczyna się o godz. 12 w Chełmskiej Bibliotece Publicznej im. Marii Pauliny Orsetti w Chełmie (ul. Partyzantów 40)
PROGRAMKONFERENCJI
Grzegorz Kuprianowicz, Uroczyste otwarcie konferencji
Przemówienia oficjalnych gości
Jurij Hawryluk (Bielsk Podlaski), Miejsce Chełma w losach rodziny Hruszewskich
Mykoła Kuczerenko (Kijów), „Feofan Łebedyncew, chełmski szef mojego ojca” (cytat ze „Wspomnień” Mychajła Hruszewskiego)
Iryna Matiasz (Kijów-Warszawa), Postać Mychajła Hruszewskiego w historii dyplomacji
Andrij Hreczyło (Lwów), Rola Mychajła Hruszewskiego w ustanowieniu symboli państwowych Ukrainy
Mykoła Łytwyn (Lwów), Tamara Łytwyn (Lwów), Chełmszczyzna w życiu i twórczości ucznia Mychajła Hruszewskiego Iwana Krypiakewycza: na podstawie materiałów Działu Rękopisów Lwowskiej Biblioteki Narodowej im. W. Stefanyka
ks.Jarosław Szczur (Chełm),Od pamięci historycznej do żywej wiary – dzieje i duchowe znaczenie cerkwi św. Jana Teologa w Chełmie
Mariusz Sawa (Lublin), Tragiczny los prawosławnego dziedzictwa Chełmszczyzny współcześnie
Olha Ternawśka (Lwów), Działalność Państwowego Memorialnego Muzeum Mychajła Hruszewskiego we Lwowie w roku jubileuszu 160-lecia urodzin Mychajła Hruszewskiego
NadijaСhalak (Lwów), Państwowe Memorialne Muzeum Mychajła Hruszewskiego we Lwowie: kwestia statusu muzeum oraz jego zachowanie
Andrij Lewyk (Lwów), Mychajło Hruszewski 160. O postaciach historycznych na łamach czasopisma „Nasza Spadszczyna”
Grzegorz Kuprianowicz (Lublin – Bielsk Podlaski), Zachowanie pamięci o Mychajle Hruszewskim na Chełmszczyźnie w działalności Towarzystwa Ukraińskiego
Zakończenie konferencji
Podczas konferencji prezentowana będzie wystawa książek „Mychajło Hruszewski w historiografii”.
Organizatorem obchodów jest: Towarzystwo Ukraińskie, zaś współorganizatorami: Ambasada Ukrainy w Rzeczypospolitej Polskiej, Konsulat Generalny Ukrainy w Lublinie, Podlaski Instytut Naukowy, Konsul Honorowy Ukrainy w Chełmie, Konsul Honorowy Ukrainy w Przemyślu, Instytut Ukraińskiej Archeografii i Źródłoznawstwa im. M. Hruszewskiego Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, Instytut Ukrainoznawstwa im. I. Krypiakewycza Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, Lwowskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalnym „Chołmszczyna”, Chełmska Biblioteka Publiczna im. Marii Pauliny Orsetti w Chełmie, Historyczno-Memorialne Muzeum Mychajła Hruszewskiego w Kijowie, Państwowe Memorialne Muzeum Mychajła Hruszewskiego we Lwowie, Parafia Prawosławna pw. św. ap. Jana Teologa w Chełmie, Fundacja Partnerstwo i Współpraca (Chełm), Ukraińskie Towarzystwo Historyczne w Polsce, Polsko-Ukraińska Fundacja Pokoju Concordia 818. Patronat medialny objęły następujące media: Ukraińskie pismo Podlasia „Nad Buhom i Narwoju”, Tygodnik ukraiński „Nasze Słowo”, TVP 3 Lublin, Polskie Radio Lublin. Obchody są realizowane dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Rzeczypospolitej Polskiej, przy wsparciu Konsula Honorowego Ukrainy w Chełmie Stanisława Adamiaka, Konsula Honorowego Ukrainy w Przemyślu Aleksandra Baczyka oraz Midex – Tyres Group Sp. z o.o. (Brzeźno).
Z okazji 160-lecia urodzin urodzonego w Chełmie pierwszego głowy niepodległego państwa ukraińskiego w czasach najnowszych, najwybitniejszego historyka ukraińskiego, pisarza, polityka Mychajła Hruszewskiego ukazała się książka zastępcy dyrektora Podlaskiego Instytutu Naukowego Jurija Hawryluka, „Mychajło Hruszewski, urodzony w Chełmie” (Kijów – Chełm 2026).
Książkę wydali: Podlaski Instytut Naukowy, Polsko-Ukraińska Fundacja Pokoju Concordia 818, Międzynarodowe Konsorcjum Wydawnicze Concordia & Landmarks, Towarzystwo Ukraińskie. Publikacja została przygotowana do druku z inicjatywy Anatolija Sierykowa przez członków Międzynarodowego Konsorcjum Wydawniczego Concordia & Landmarks: Międzynarodowy Instytut Studiów Ukrainoznawczych (www.ukrainian.institute), Fundacja Akademika Petra Trońko (www.tronko-museum.com), Wydawnictwo „Pamjatky Ukrajiny” (www.ua-book.house).
Książka przedstawia związki Mychajła Hruszewskiego z Chełmem i przedstawia wczesny okres życia wybitnego ukraińskiego historyka i męża stanu na tle dziejów miasta i jego roli w dziejach narodu ukraińskiego.
W książce znajduje się również wstęp dyrektora Podlaskiego Instytutu Naukowego dra Grzegorza Kuprianowicza „Pamięć o wybitnym synu Chełma”.
Pierwsza prezentacja książki odbędzie się w ramach chełmskich obchodów 160-lecia urodzin Mychajła Hruszewskiego, które odbędą się w Chełmie 29 września 2026 r. – wydarzenie: https://www.facebook.com/events/1873480707341369
Uroczyste wręczenie Podlaskiej Nagrody Naukowo-Literackiej za 2026 rok odbędzie się w niedzielę 11 października 2026 r. o godz. 16 w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Bielsku Podlaskim (ul. Kazimierzowska 14).
W programie uroczystości:
● Uroczyste ogłoszenie decyzji Kapituły o przyznaniu Nagrody za 2026 r.
● Wygłoszenie laudacji ku czci Laureatów Nagrody
● Wręczenie Nagród Laureatom
● Wystąpienia Laureatów
● Adresy gratulacyjne i wystąpienia oficjalnych gości
Kategoria „ Twórczość publicystyczna” – Sławomir Sawczuk.
Jarosław Wiszenko – podlaski artysta, ikonograf. Jego dorobek artystyczny obejmuje realizacje ikonograficzne licznych świątyń, wiele ikon, obrazy, grafikę. Szczególną formą jego twórczości jest malarstwo ikonowe, sztuka sakralna w tradycji wschodniego prawosławnego chrześcijaństwa. Wywarł kluczowy wpływ na kształtowanie się oblicza ikonopisarstwa ściennego w cerkwiach prawosławnych Północnego Podlasia pod koniec XX i w pierwszej ćwierci XXI wieku.
Sławomir Sawczuk – dziennikarz radiowy i telewizyjny, od ponad 30 lat przygotowujący w publicznych mediach elektronicznych audycje dla społeczności ukraińskiej Podlasia, jeden z inicjatorów przebudzenia ukraińskiego na Północnym Podlasiu, animator ukraińskiego życia kulturalnego w regionie, autor artykułów prasowych.
Celem Podlaskiej Nagrody Naukowo-Literackiej jest promocja języka i kultury ukraińskiej Podlasia poprzez uhonorowanie i nagrodzenie osób, które odgrywają ważną rolę w funkcjonowaniu, zachowywaniu, badaniu i rozwoju kultury i języka ukraińskiego Podlasia. Nagroda została ustanowiona w 2022 r. przez Podlaski Instytut Naukowy oraz Związek Ukraińców Podlasia. Została już przyznana czterokrotnie – w latach 2022-2025, łącznie nagrodzono nią dotychczas 12 osób. W 2026 r. Podlaska Nagroda Naukowo-Literacka została przyznana po raz piąty.
Organizator: Podlaski Instytut Naukowy, partner: Związek Ukraińców Podlasia.
Zadanie publiczne „Promocja języka i kultury ukraińskiej Podlasia” jest współfinansowane ze środków Województwa Podlaskiego.
29 września 2026 r. odbędą się w Chełmie obchody 160. rocznicy urodzin Mychajła Hruszewskiego (1866-1934) – urodzonego w Chełmie pierwszego głowy niepodległego państwa ukraińskiego w czasach najnowszych, najwybitniejszego historyka ukraińskiego, pisarza, polityka. Głównym organizatorem obchodów jest Towarzystwo Ukraińskie, jednym ze współorganizatorów jest Podlaski Instytut Naukowy.
Wydarzenie na Facebooku: https://www.facebook.com/events/1873480707341369/
29 września 2026 r. mija 160. rocznica urodzin Mychajła Hruszewskiego (1866-1934) – urodzonego w Chełmie pierwszego głowy niepodległego państwa ukraińskiego w czasach najnowszych, najwybitniejszego historyka ukraińskiego, pisarza, polityka. Jubileusz ten jest wielkim wydarzeniem dla całego narodu ukraińskiego, a szczególny wymiar ma on dla Ukraińców Chełma i regionu, gdyż obchodzona będzie pamięć jednego z najwybitniejszych synów narodu ukraińskiego urodzonych w Chełmie.
Obchody 160-lecia urodzin Mychajła Hruszewskiego odbędą się dokładnie w dniu jubileuszu – we wtorek 29 września 2026 r. w Chełmie. Uroczystości rozpoczną się o godz. 10 w prawosławnej cerkwi prokatedralnej św. Jana Teologa (ul. Sienkiewicza 2) Uroczystym nabożeństwem żałobnym (panachyda) za duszę Mychajła Hruszewskiego. Następnie odbędzie się krótka modlitwa żałobna przy krzyżu pamięci Mychajła Hruszewskiego, stojącym obok chełmskiej cerkwi, który został wzniesiony w 2016 r. Kolejnym wydarzeniem będzie uroczystość złożenia wieńców przy tablicy ku czci Mychajła Hruszewskiego (ul. Sienkiewicza 8).
Od godz. 12 obchody będą kontynuowane w Chełmskiej Bibliotece Publicznej im. Marii Pauliny Orsetti w Chełmie (ul. Partyzantów 40). Odbędzie się tam Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Mychajło Hruszewski i jego Mała Ojczyzna – Chełmszczyzna na przestrzeni dziejów” (z okazji 160-lecia urodzin Mychajła Hruszewskiego), w której wezmą udział badacze z Ukrainy i Polski. Odbędzie się również prezentacja książki Jurija Hawryluka „Mychajło Hruszewski, urodzony w Chełmie” (Kijów – Chełm 2026). Zwieńczeniem uroczystości stanie się Uroczysty koncert z okazji 160-lecia urodzin Mychajła Hruszewskiego, podczas którego wystąpią: Ukraiński zespół dziecięco-młodzieżowy „Hiłoczka” z Czeremchy oraz chór Prokatedralnej Parafii Prawosławnej pw. św. ap. Jana Teologa w Chełmie. Podczas konferencji prezentowana będzie wystawa książek „Mychajło Hruszewski w historiografii”.
Organizatorem obchodów jest: Towarzystwo Ukraińskie, zaś współorganizatorami: Ambasada Ukrainy w Rzeczypospolitej Polskiej, Konsulat Generalny Ukrainy w Lublinie, Podlaski Instytut Naukowy, Konsul Honorowy Ukrainy w Chełmie, Konsul Honorowy Ukrainy w Przemyślu, Instytut Ukraińskiej Archeografii i Źródłoznawstwa im. M. Hruszewskiego Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, Instytut Ukrainoznawstwa im. I. Krypiakewycza Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, Lwowskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalnym „Chołmszczyna”, Chełmska Biblioteka Publiczna im. Marii Pauliny Orsetti w Chełmie, Historyczno-Memorialne Muzeum Mychajła Hruszewskiego w Kijowie, Państwowe Memorialne Muzeum Mychajła Hruszewskiego we Lwowie, Parafia Prawosławna pw. św. ap. Jana Teologa w Chełmie, Fundacja Partnerstwo i Współpraca (Chełm), Ukraińskie Towarzystwo Historyczne w Polsce, Polsko-Ukraińska Fundacja Pokoju Concordia 818. Patronat medialny objęły następujące media: Ukraińskie pismo Podlasia „Nad Buhom i Narwoju”, Tygodnik ukraiński „Nasze Słowo”, TVP 3 Lublin, Polskie Radio Lublin. Obchody są realizowane dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Rzeczypospolitej Polskiej, przy wsparciu Konsula Honorowego Ukrainy w Chełmie Stanisława Adamiaka, Konsula Honorowego Ukrainy w Przemyślu Aleksandra Baczyka oraz Midex – Tyres Group Sp. z o.o. (Brzeźno).
godz. 10.00 Prawosławna cerkiew prokatedralna pw. św. Jana Teologa, ul. Sienkiewicza 2
Uroczyste nabożeństwo żałobne (panachyda) za duszę Mychajła Hruszewskiego
Modlitwa żałobna przy krzyżu pamięci Mychajła Hruszewskiego
Złożenie wieńców przy tablicy ku czci Mychajła Hruszewskiego (ul. Sienkiewicza 8)
godz. 12.00 Chełmska Biblioteka Publiczna im. Marii Pauliny Orsetti w Chełmie, ul. Partyzantów 40
Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Mychajło Hruszewski i jego Mała Ojczyzna – Chełmszczyzna na przestrzeni dziejów” (z okazji 160-lecia urodzin Mychajła Hruszewskiego)
W konferencji wezmą udział badacze z Ukrainy i Polski.
Prezentacja książki Jurija Hawryluka „Mychajło Hruszewski, urodzony w Chełmie” (Kijów – Chełm 2026)
Uroczysty koncert z okazji 160-lecia urodzin Mychajła Hruszewskiego
Wystąpią: Ukraiński zespół dziecięco-młodzieżowy „Hiłoczka” z Czeremchy (kierownik: Irena Wiszenko) oraz chór Prokatedralnej Parafii Prawosławnej pw. św. ap. Jana Teologa w Chełmie (dyrygent: Sergiusz Horbaczewski).
Podczas konferencji prezentowana będzie wystawa książek „Mychajło Hruszewski w historiografii”.
22 września 2026 r. dyrektor Podlaskiego Instytutu Naukowego dr Grzegorz Kuprianowicz – jako współprzewodniczący Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych oraz przedstawiciel mniejszości ukraińskiej w tej komisji – wziął udział w XCIII posiedzeniu KWRiMNiE. Jako współprzewodniczący Komisji starał się współprowadzić obrady Komisji. Było to kolejne niezwykle trudne i ważne posiedzenie Komisji Wspólnej.
W porządku obrad posiedzenia były następujące punkty:
– Informacja o podziale w drugim i trzecim naborze dotacji na realizację w 2026 r. zadań mających na celu ochronę, zachowanie i rozwój tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych oraz zachowanie i rozwój języka regionalnego,
– Informacja o planowanej w projekcie budżetu państwa na 2027 r. wysokości środków na realizację zadań mających na celu ochronę, zachowanie i rozwój tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych oraz zachowanie i rozwój języka regionalnego,
– Sytuacja mniejszości narodowych i etnicznych w warunkach coraz szerzej obecnej w przestrzeni publicznej narracji przepełnionej ksenofobią oraz negowaniem praw obywatelskich osób należących do mniejszości,
– Prezentacja działalności instytutów badawczych prowadzących badania nad problematyką mniejszości narodowych i etnicznych oraz możliwości współpracy z Komisją.
Dr G. Kuprianowicz zabierał głos we wszystkich punktach porządku obrad.
Niestety nie rozpatrzono postulowanej przez Stronę Mniejszościową Komisji Opinii KWRiMNiE w związku z narastającą w przestrzeni publicznej falą ksenofobii oraz otwartym negowaniem praw obywatelskich osób należących do mniejszości narodowych i etnicznych. Nie udało się też poruszyć dwóch przewidzianych pierwotnie w porządku obrad, a niezwykle ważnych punktów: Wyniki prac zespołu KWRiMNiE do spraw opracowania projektu nowelizacji ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym oraz Perspektywa uwzględnienia przez stronę rządową postulatów mniejszości w kwestiach oświaty mniejszościowej w Polsce.
Zdjęcia: Mariola Abkowicz.
Ciasteczka
Ta strona używa plików cookie - małych plików tekstowych, które są umieszczane na Twoim komputerze, aby pomóc witrynie zapewnić lepszą obsługę. Ogólnie rzecz biorąc, pliki cookie służą do przechowywania preferencji użytkownika, przechowywania informacji dotyczących rzeczy takich jak koszyki zakupów i dostarczania anonimowych danych śledzenia do aplikacji stron trzecich, takich jak Google Analytics. Z reguły pliki cookie poprawiają jakość przeglądania. Możesz jednak preferować wyłączenie plików cookie w tej witrynie i na innych. Najskuteczniejszym sposobem jest wyłączenie plików cookie w Twojej przeglądarce. Sugerujemy skonsultowanie się z sekcją Pomoc przeglądarki lub przejrzenie strony internetowej wikipedia ciasteczka, która zawiera wskazówki dla wszystkich nowoczesnych przeglądarek. Akceptuję
Privacy & Cookies Policy
Privacy Overview
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
