Otwarto możliwość zgłoszeń na IX Podlaską Ukraińską Konferencję Naukową „Etnos ukraiński Podlasia wobec wyzwań XXI wieku”

Otwarto możliwość zgłoszeń na IX Podlaską Ukraińską Konferencję Naukową „Etnos ukraiński Podlasia wobec wyzwań XXI wieku” (w 20. rocznicę uchwalenia ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym), która odbędzie się w dniach 14-15 listopada 2025 r. w Bielsku Podlaskim.

Centralnym tematem IX Podlaskiej Ukraińskiej Konferencji Naukowej będzie funkcjonowanie etnosu ukraińskiego Podlasia w pierwszej ćwierci XXI wieku. Organizatorzy chcą, aby sytuacja ukraińskojęzycznej ludności regionu i jej potomków w realiach początku trzeciego tysiąclecia została przedstawiona w szerokiej perspektywie. Kluczowe jest oczywiście przedstawienie badań naukowych nad językiem, kulturą, tradycją i dziedzictwem, które stanowią o odrębności i istnieniu każdej społeczności etnicznej. W tym kontekście bardzo ważne jest przedstawienie stanu zachowania gwar ukraińskich regionu oraz różnych wymiarów ich funkcjonowania w życiu codziennym, literaturze, muzyce, prasie, mediach elektronicznych, sieciach społecznościowych. Osobnym zagadnieniem są nowe próby określenia ich przynależności, jak koncepcja „języka podlaskiego”. Zasługuje na uwagę badaczy aktualny stan materialnego i niematerialnego dziedzictwa ukraińskojęzycznej ludności regionu, w tym folkloru, muzyki i tradycji. Korzystnym byłoby przedstawienie sytuacji demograficznej i społeczno-ekonomicznej Podlasia. Należy również zwrócić uwagę na procesy socjologiczne, takie jak migracja mieszkańców wsi do ośrodków miejskich na Podlasiu i poza regionem oraz transformacja i kształtowanie się różnych tożsamości narodowych wśród miejscowej ludności ukraińskojęzycznej i jej potomków. Ważnym czynnikiem jest funkcjonowanie Kościoła prawosławnego na tym terenie, ponieważ do dziś Prawosławie pozostaje tu kluczowym elementem tożsamości. Oczywiście chcielibyśmy poświęcić wiele uwagi funkcjonowaniu organizacji ukraińskich na Podlasiu oraz różnym formom życia ukraińskiego w regionie: wydarzeniom kulturalnym, działalności wydawniczej, zespołom artystycznym, edukacji, obecności w mediach i Internecie, działalności politycznej. Chcielibyśmy, aby konferencja miała swego rodzaju charakter podsumowujący, diagnozowała sytuację etnosu ukraińskiego Podlasia w ciągu ostatniego ćwierćwiecza, a także jego odpowiedzi na nowe wyzwania XXI w.

Szczególny kontekstem dla konferencji wprowadza 20. rocznica uchwalenia w Polsce ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, którą obchodzimy w tym roku. Właśnie ten akt prawny stał się pierwszą w historii państwa polskiego odrębną ustawą, która kompleksowo regulujące prawa mniejszości narodowych w RP. Mamy nadzieję, że konferencja będzie okazją do refleksji nad znaczeniem, skutkami, ale także niedoskonałościami tej ustawy, która wpływa także na sytuację etnosu ukraińskiego Podlasia. Interesująca będzie tu analiza porównawcza w kontekście sytuacji innych mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce.

Zakres tematyczny Podlaskiej Ukraińskiej Konferencji Naukowej tradycyjnie pozostaje różnorodny i obejmie problematykę Podlasia w szerokim znaczeniu. Stąd podczas konferencji mogą zostać zaprezentowane referaty, które nie są związane z jej głównym tematem, ale dotyczą historii, kultury, języka i współczesności ludności ukraińskiej Podlasia oraz innych etnosów regionu, a także ich wzajemnych kontaktów. Do udziału w konferencji zapraszamy również osoby, badające kwestie mające wpływ na sytuację etnosu ukraińskiego Podlasia (np. uwarunkowania prawne, ekonomiczne, geograficzne, przyrodnicze i socjologiczne), problematykę sąsiednich regionów zamieszkałych przez Ukraińców (w szczególności Ziemi Brzeskiej i Chełmszczyzny), a także funkcjonowanie mniejszości narodowych w Polsce i w innych krajach. Formuła konferencji otwarta jest także na inne zagadnienia będące w sferze zainteresowań badawczych ukraińskiego środowiska naukowego Podlasia.

Podlaska Ukraińska Konferencja Naukowa ma charakter interdyscyplinarny. Mogą być na niej wygłaszane referaty z różnych dziedzin nauki, przede wszystkim z historii, językoznawstwa, literaturoznawstwa, socjologii, historii Kościoła, geografii, demografii, folklorystyki, kulturoznawstwa, muzykoznawstwa, historii sztuki, nauk prawnych (w szczególności w zakresie ochrony praw mniejszości), ale także z innych dziedzin.

Sesje konferencji będą poświęcone określonej problematyce. Planujemy, by podczas konferencji poruszone zostały różnorodne tematy, które staną się podstawą do formowania sesji konferencyjnych. Ostateczną decyzję dotyczącą podziału referatów na sesje Komitet Organizacyjny podejmie po otrzymaniu zgłoszeń na konferencję.

Informacje organizacyjne

Do udziału w konferencji zapraszamy badaczy zainteresowanych szeroko rozumianą problematyką Podlasia, a także kwestiami praw i funkcjonowania mniejszości narodowych. Zapraszamy badaczy zarówno z ukraińskiego środowiska naukowego Podlasia, jak też badaczy z innych środowisk i ośrodków naukowych.

Języki obrad: ukraiński i polski.

Referaty mogą być wygłaszane podlaską gwarą ukraińską, w ukraińskim języku literackim lub w języku polskim. Wybór języka należy do referenta.

Forma wystąpień: referaty – czas wystąpienia 20 minut, komunikaty – czas wystąpienia 10 minut. Istnieje możliwość przedstawienia prezentacji, nagrania itp.

Forma przeprowadzenia: konferencja odbędzie się w formule hybrydowej – z jednej strony prowadzone będą obrady stacjonarne w Bielsku Podlaskim, z drugiej zaś – będzie możliwość udziału w konferencji zdalnie (online).

Konferencja odbywa się dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Rzeczypospolitej Polskiej, jest współfinansowana ze środków Województwa Podlaskiego oraz odbywa się dzięki wsparciu innych instytucji i osób.

Informacje o konferencji dostępne są na stronie internetowej Podlaskiego Instytutu Naukowego: www.pninstytut.org

Zgłoszenia

Osoby zainteresowane wygłoszeniem referatu lub komunikatu na konferencji prosimy o wypełnienie do 10 października 2025 r. elektronicznego formularza zgłoszeniowego, dostępnego pod adresem:
https://forms.gle/p9YFGizttdCUwevJ8
W razie pytań lub problemów z wypełnieniem formularza prosimy o kontakt: pninstytut@gmail.com
Ostateczną decyzję o włączeniu referatu lub komunikatu do programu konferencji podejmuje Komitet Organizacyjny.
Nie przewidujemy opłaty konferencyjnej. Organizatorzy zapewniają uczestnikom wyżywienie podczas konferencji i materiały konferencyjne, referentom spoza Podlasia zapewniają także noclegi.

Publikacja: Organizator przewiduje publikację referatów wygłoszonych na konferencji na łamach podlaskiego ukraińskiego wydawnictwa naukowego. Teksty artykułów wraz ze streszczeniem i słowami kluczowymi należy przesłać w formie elektronicznej do końca marca 2026 r. na adres: pninstytut@gmail.com

Kontakt

Tel. +48 664187538 (przewodniczący Komitetu Organizacyjnego), +48 501635467 (sekretarz Komitetu Organizacyjnego).

E-mail: pninstytut@gmail.com

Biuro konferencji: Bielsk Podlaski, ul. Kryniczna 14

Adres pocztowy: Podlaski Instytut Naukowy, ul. Kryniczna 14, 17-100 Bielsk Podlaski