Koncepcja

Podlaskie Ukraińskie Konferencje Naukowe zostały zapoczątkowane w 2017 r. i od tego czasu odbywają się jesienią każdego roku. Ich celem jest intensyfikacja badań nad kulturą, językiem, historią i współczesnością etnosu ukraińskiego Podlasia, a także stworzenie miejsca dla prezentacji i popularyzacji wyników badań naukowych dotyczących regionu. Systematyczne badania tej problematyki mają kluczowe znaczenie dla poznania i zachowania ukraińskiego dziedzictwa Podlasia oraz kształtowania tożsamości jego mieszkańców. Niezbędne do tego są również integracja i rozwój ukraińskiego środowiska naukowego Podlasia oraz rozwijanie jego kontaktów z badaczami z różnych ośrodków naukowych Polski, Ukrainy, Białorusi i innych krajów.

Centralnym tematem IX Podlaskiej Ukraińskiej Konferencji Naukowej będzie funkcjonowanie etnosu ukraińskiego Podlasia w pierwszej ćwierci XXI wieku. Sytuacja ukraińskojęzycznej ludności regionu i jej potomków w realiach początku trzeciego tysiąclecia zostanie przedstawiona w różnorodnej perspektywie. Jednym z kluczowych tematów konferencji będzie język ukraiński Podlasia – jego stan i próby redefinicji klasyfikacji językowej. Oddzielna sesja poświęcona zostanie problematyce bogatej ukraińskojęzycznej literatury Podlasia. Ważnym elementem konferencji będzie prezentacja różnych inicjatyw życia społeczności ukraińskiej Podlasia w pierwszej ćwierci XXI wieku. Rok 2025 jest rokiem jubileuszy 30-lecia ukraińskich programów telewizyjnych na Podlasiu oraz 30 lat działalności Ukraińskiego Zespołu Pieśni i Tańca „Ranok”, co również znajdzie odzwierciedlenie w programie konferencji.

Zawsze na konferencji jest miejsce na prezentację wyników padań historii i kultury Podlasia i sąsiednich regionów, w tym roku tematyka będzie szczególnie różnorodna. Ważnym wymiarem tożsamości i życia mieszkańców Podlasia jest Prawosławie, naturalnym więc jest, że dziejom Kościoła prawosławnego poświęcona będzie specjalna sesja. Podlaska Ukraińska Konferencja Naukowa ma charakter interdyscyplinarny i jest miejscem prezentacji wyników badań środowiska naukowego Podlasia z różnych dziedzin nauki. W tym roku będą na konferencji reprezentowane także takie dyscypliny jak matematyka, filozofia, folklorystyka, historia Kościoła, socjologia.

Szczególny kontekst dla tegorocznej konferencji wprowadza 20. rocznica uchwalenia w Polsce ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, którą obchodzimy w tym roku. Właśnie ten akt prawny stał się pierwszą w historii państwa polskiego odrębną ustawą, która kompleksowo reguluje prawa mniejszości narodowych w RP. Wybitni badacze z różnych ośrodków naukowych przybliżą różne aspekty sytuacji mniejszości narodowych w Polsce na tle europejskim. Odbędzie się również debata „Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce w 20-lecie ustawy o mniejszościach – co dalej?” z udziałem wiceministra nauki i szkolnictwa wyższego, doradca Marszałka Sejmu RP ds. Mniejszości Narodowych i Etnicznych, pełnomocników wojewodów ds. mniejszości narodowych i etnicznych, współprzewodniczącego i członków Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych.

Organizatorzy pragną, aby konferencja miała charakter podsumowujący, diagnozowała sytuację etnosu ukraińskiego Podlasia w ciągu ostatniego ćwierćwiecza, a także jego odpowiedzi na nowe wyzwania XXI w. Jednocześnie konferencja będzie znakomitą okazją do szerszej refleksji nad znaczeniem, skutkami, ale także niedoskonałościami ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, która kształtuje sytuację i funkcjonowanie wszystkich mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce, w tym także etnosu ukraińskiego Podlasia.